Τι είναι η Παιδοδοντία
Η παιδοδοντία είναι κλάδος της οδοντιατρικής με αντικείμενο την πρόληψη και τη θεραπεία παθήσεων τους στόματος και των δοντιών σε νεαρούς ασθενείς (παιδιά), καθώς και σε άτομα με ειδικές ανάγκες. Τα παιδιά αποτελούν μια ειδική ομάδα ασθενών λόγω του ιδιαίτερου τρόπου σκέψης που έχουν, αλλά και λόγω των συνεχών αλλαγών που υφίσταται το στόμα τους: αλλαγών που αφορούν την ανάπτυξη της άνω και της κάτω γνάθου, αλλά και τη μετάβαση από τη νεογιλή οδοντοφυΐα στα μόνιμα δόντια. Ο παιδοδοντίατρος είναι εφοδιασμένος με τις απαραίτητες γνώσεις ώστε αφενός να εξοικειώσει τα παιδιά με την οδοντιατρική φροντίδα και το περιβάλλον του οδοντιατρείου και αφετέρου να αναγνωρίσει τα προβλήματα των νεογιλών και μόνιμων δοντιών και να τα αντιμετωπίσει. Έτσι, ο παιδοδοντίατρος εδραιώνει μια σχέση εμπιστοσύνης με τους μικρούς ασθενείς μαθαίνοντάς τους να φροντίζουν την υγεία των δοντιών τους και διδάσκοντάς τους ότι η οδοντιατρική φροντίδα μπορεί να είναι μια ανώδυνη διαδικασία.
Πότε πρέπει το παιδί να επισκεφθεί τον παιδοδοντίατρο;
Δεδομένου ότι η εμφάνιση των νεογιλών δοντιών στο στόμα παρατηρείται περίπου 6 μήνες μετά τη γέννηση και ολοκληρώνεται στους 30 μήνες, η πρώτη επίσκεψη του παιδιού στον παιδοδοντίατρο θα πρέπει να γίνει στην ηλικία των 3-4 ετών. Σκοπός της είναι να επιβεβαιωθεί η φυσιολογική ανάπτυξη των δοντιών και να ελεγχθεί η ύπαρξη τυχόν τερηδονισμένων νεογιλών δοντιών. Επίσης, σε αυτή την πρώτη επίσκεψη εγκαινιάζεται και η προληπτική φροντίδα των δοντιών μέσω της διαδικασίας της φθορίωσης.
Η επόμενη επίσκεψη γίνεται περίπου στην ηλικία των 5-6 ετών (εφόσον στο ενδιάμεσο οι γονείς δεν εντοπίσουν προβλήματα), ενώ στη συνέχεια το παιδί θα πρέπει να επισκέπτεται τον παιδοδοντίατρο σε ετήσια βάση για επανέλεγχο και πρόληψη.
Τι περιλαμβάνει η παιδοδοντιατρική φροντίδα;
Σκοπός ενός προγράμματος παιδοδοντιατρικής φροντίδας είναι η αποτροπή της εμφάνισης της τερηδόνας σε νεογιλά και σε μόνιμα δόντια, ή η αντιμετώπιση της τερηδόνας εάν έχει εμφανιστεί. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και η πρόληψη ή η αντιμετώπιση της ουλίτιδας.
Τα μέσα που έχει ο παιδοδοντίατρος στη διάθεσή του προκειμένου να προστατεύσει ή να θεραπεύσει τους μικρούς του ασθενείς είναι τα εξής:
Καθαρισμός: Όταν λέμε καθαρισμό εννοούμε την αφαίρεση της πλάκας (υπολείμματα τροφών και μικρόβια) και της πέτρας (ενασβεστιωμένη πλάκα) από τα δόντια του παιδιού. Σε παιδιά μικρής ηλικίας ή σε παιδιά που δεν συνεργάζονται ο καθαρισμός γίνεται με εργαλεία χειρός. Σε μεγαλύτερα παιδιά γίνεται με τη χρήση υπερήχων. Αφού αφαιρεθεί η πλάκα και η πέτρα τα δόντια στιλβώνονται (γυαλίζονται) με ειδικές πάστες στίλβωσης και βουρτσάκια και έτσι προετοιμάζονται για τη διαδικασία της φθορίωσης.
Φθορίωση: Πρόκειται για την ενσωμάτωση φθορίου στους οδοντικούς ιστούς. Το φθόριο απορροφάται από την αδαμαντίνη (σμάλτο των δοντιών) και την καθιστά λιγότερο διαλυτή στα οξέα που παράγουν τα μικρόβια του στόματος. Κατά συνέπεια, με τη φθορίωση θωρακίζουμε το δόντι προστατεύοντάς το από την τερηδόνα. Το φθόριο τοποθετείται στα δόντια με τη μορφή ειδικών βερνικιών ή τζελ μέσα σε ειδικά δισκάρια, και συνιστάται η επαναληπτική εφαρμογή του κάθε 6 μήνες ανάλογα με τον τερηδονικό κίνδυνο που αντιμετωπίζει το παιδί, καθώς και τις διατροφικές του συνήθειες.
Πέραν της προληπτικής χρήσης της μεθόδου, η φθορίωση μπορεί να χρησιμοποιηθεί και θεραπευτικά, δηλαδή όταν στα δόντια του παιδιού εντοπίσουμε αρχόμενη τερηδόνα. Η φθορίωση σε αυτή την περίπτωση μειώνει τη δραστικότητα των τερηδονογόνων μικροβίων.
Η πλειονότητα των οδοντιάτρων συνιστούν να ξεκινά η φθορίωση μετά την ανατολή των πρώτων νεογιλών δοντιών, δηλαδή στους 6 μήνες της ζωής, ενώ πρέπει να συνεχίζεται καθ’ όλη τη διάρκεια της παιδικής ηλικίας.
Αμέσως μετά τη φθορίωση, τα παιδιά θα πρέπει να αποφύγουν την κατανάλωση τροφής και νερού για τουλάχιστον 30 λεπτά.
Προληπτικά σφραγίσματα ή προληπτική κάλυψη οπών και σχισμών (sealants): Τα σφραγίσματα αυτά τοποθετούνται στα μόνιμα δόντια του παιδιού και ειδικότερα στους πρώτους μόνιμους γομφίους (τραπεζίτες) που ανατέλλουν στην ηλικία των 6-7 ετών. Τα δόντια αυτά αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο τερηδονισμού για μια σειρά από λόγους:
- Τα παιδιά δεν βουρτσίζουν σχολαστικά τα δόντια τους.
- Τα παιδιά καταναλώνουν συνήθως πολλά γλυκά.
- Οι πρώτοι μόνιμοι γομφίοι έχουν βαθύτερα βοθρία και βαθύτερες αύλακες όπου εγκλωβίζονται υπολείμματα τροφών, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός ιδανικού περιβάλλοντος για την ανάπτυξη τερηδόνας.
Το υλικό των συγκεκριμένων σφραγισμάτων είναι μια λευκή ή διάφανη υγρή ρητίνη που εφαρμόζεται στη μασητική επιφάνεια των δοντιών αυτών καλύπτοντας τις οπές και τις σχισμές της.
Διαδικασία τοποθέτησης: Αρχικά ο παιδοδοντίατρος προετοιμάζει τα δόντια που θα υποδεχτούν τα προληπτικά σφραγίσματα εφαρμόζοντας ένα ειδικό τζελ. Σκοπός του τζελ είναι να εξασφαλίσει την καλύτερη συγκόλληση του υλικού στο δόντι. Στη συνέχεια, το τζελ ξεπλένεται και εφαρμόζεται η υγρή ρητίνη η οποία στερεοποιείται με χρήση υπεριώδους ακτινοβολίας.
Πέραν των πρώτων μόνιμων γομφίων, συνιστάται η κάλυψη με sealants και των δεύτερων μόνιμων γομφίων μετά την ανατολή τους, δηλαδή στην ηλικία των 12 ετών.
Μετά την εφαρμογή των sealants το παιδί μπορεί να φάει και να πιει κανονικά.
Αφαίρεση τερηδόνας και σφράγισμα: Σε περίπτωση που η τερηδόνα έχει οδηγήσει σε απώλεια οδοντικής ουσίας στην επιφάνεια ή έχει προχωρήσει προς το εσωτερικό του δοντιού, το σφράγισμα του δοντιού είναι η συνιστώμενη επανορθωτική ενέργεια. Τα σφραγίσματα που χρησιμοποιούνται σήμερα για τον σκοπό αυτό είναι τα λεγόμενα λευκά σφραγίσματα. Πρόκειται για σύνθετη ρητίνη σε λεπτόρρευστη μορφή η οποία εφαρμόζεται στην κοιλότητα του δοντιού και στερεοποιείται με την εφαρμογή φωτισμού LED. Δεδομένου ότι η ρητίνη έχει το ίδιο χρώμα με το δόντι, αυτή η λύση είναι η ιδανικότερη από αισθητικής πλευράς, εξού και είναι τόσο δημοφιλής.
Ενδοδοντική θεραπεία: Στην περίπτωση που η τερηδόνα έχει προχωρήσει τόσο ώστε να προσβάλλει τον πολφό («νεύρο» του δοντιού), τότε ο παιδοδοντίατρος εφαρμόζει μια μορφή ενδοδοντικής θεραπείας που ονομάζεται πολφοτομή. Η πολφοτομή γίνεται σε νεογιλά δόντια όταν πρέπει να τα διατηρήσουμε στο στόμα μέχρι να ανατείλουν τα μόνιμα. Γίνεται επίσης και σε μόνιμα δόντια στα οποία η τερηδόνα έχει προσβάλει το «νεύρο» του δοντιού, αλλά η διάπλαση των ριζών του δοντιού δεν έχει ολοκληρωθεί. Με την πολφοτομή, ο παιδοδοντίατρος αφαιρεί το επάνω μέρος του «νεύρου» του δοντιού (που αντιστοιχεί στο ορατό τμήμα του δοντιού, τη μύλη) και αφήνει άθικτα τα μέρη του «νεύρου» που αντιστοιχούν στις ρίζες. Το σημείο όπου αποκόπτεται το «νεύρο» της μύλης από το «νεύρο» των ριζών καλύπτεται με ειδικό υλικό που διατηρεί ζωντανό το υπόλοιπο «νεύρο» στις ρίζες. Έτσι, αν το δόντι είναι νεογιλό οι ρίζες μένουν άθικτες μέχρι να απορροφηθούν και τελικά να πέσει το νεογιλό δόντι. Εάν το δόντι είναι μόνιμο, η πολφοτομή επιτρέπει τη συνέχιση της διάπλασης της ρίζας.